خلافت گماشته‌اند ، أكثر وبلكه همه أحمق وبه روشهاى معرفت وارشاد واستكمال واستقامت نفس جاهل ونادان هستند . « وهم وتزييف » در ردّ پندار برخى از بطّالان بىهمّت وبيكاران سست عنصر است ، كه مجاهدت ورياضت وپرداختن به طلب علوم حقيقي وكسب معارف يقيني را سخت ودشوار يافته ، در اثر نقص فطرت وخبث باطنشان چنين مىپندارند كه حقيقت هيچ امرى بر كسى معلوم نتواند شد ، وحتى علوم ، خود موانعى در راه وصول به حق است . امّا اينها نمىدانند كه علم ، يعنى علم توحيد ، صفت سيّد مرسلين وأفضل اعمال اوصياى پسنديده وبرگزيدهء أو وبخش عظيمى از صفات مؤمنين ومتن متين دين وثمرهء مجاهدت پرهيزكاران وحاصل رياضات عابدان وپارسايان است وطلب آن بر هر صاحب عقلي واجب عيني است ؛ ودر مقابل ، جهل وناداني اگر همراه با عناد واصرار وطلب رياست واستكبار باشد ، زهرى مهلك وكشنده است . « كشف وتوضيح » روشن مىسازد كه از جملهء ألفاظ مشتركى كه اجمال واشتراك آنها موجب مغالطة گشته ، ألفاظ « ذكر » و « تذكير » است . در كتاب خدا آمده است : وَذَكِّرْ فَإِنَّ الذِّكْرى تَنْفَعُ الْمُؤْمِنِينَ « 1 » . اخبار كثيرى هم در ستايش ذكر ومجالس ذكر وارد شده است ، كه البتّه مقصود از آن ذكر خدا با هدف معرفت اوست . امّا مزخرفان وبطّالان آن را حجّتى بر تزكيهء نفوس خود گرفته واسم تذكير را به خرابات برده واز ذكر محمود غفلت كرده‌اند . به أصوات وحروف اشتغال ورزيده وبه نقل قصص وحكايات وشطح وطامات وبه خواندن اشعار مزخرف وشهوت‌انگيز در عشق وجمال معشوقه‌ها ومحبوبه‌هاى خود سرگرم شده‌اند . فصل دوم در بطلان شطحيّات متصوّفان وزيان استماع آن براي مسلمانان

--> ( 1 ) سورهء ذاريات ( 51 ) ، آيهء 55 .